Địa điểm: Các bản làng của đồng bào dân tộc Dao, xã Hoành Mô , Quảng Ninh
Thời gian: Thường được tổ chức vào tháng 3 âm lịch hằng năm, gắn với mùa nông nghiệp
Khoảng cách: Cách trung tâm Bãi Cháy (Hạ Long) khoảng 130 km, mất khoảng 3 giờ di chuyển bằng ô tô
Trong kho tàng văn hóa phong tục của đồng bào Dao tại Bình Liêu (Quảng Ninh), Hội Kiêng Gió là một nghi lễ truyền thống mang ý nghĩa cầu an, cầu mùa và bảo vệ sức khỏe cho cộng đồng. Đây là dịp để bà con cùng nhau tưởng nhớ tổ tiên, gắn kết tình làng nghĩa xóm và gìn giữ bản sắc văn hóa đặc trưng nơi miền biên viễn.
Ý nghĩa và mục đích của nghi lễ
Hội Kiêng Gió hay còn gọi là Tết “Thanh Minh” của người Dao. Đúng như tên gọi, đây là ngày mà mọi người trong bản làng phải kiêng kỵ việc ra đồng hay đi làm việc nặng, chỉ ở nhà để nghỉ ngơi, sum vầy bên gia đình. Nghi lễ này được tổ chức với những mục đích sâu sắc:
- Cầu an và sức khỏe: Người Dao tin rằng, gió trong tháng 3 âm lịch thường mang theo nhiều mầm bệnh và tai ương. Việc “kiêng gió” là cách để tránh những điều xui rủi, cầu mong sức khỏe dồi dào cho cả gia đình và cộng đồng.
- Tưởng nhớ tổ tiên: Đây là dịp để con cháu bày tỏ lòng thành kính với tổ tiên, những người đã khai phá và bảo vệ mảnh đất này. Bàn thờ tổ tiên được dọn dẹp sạch sẽ, mâm cỗ được chuẩn bị tươm tất với các món ăn truyền thống.
- Cầu mùa màng bội thu: Nghi lễ còn mang ý nghĩa cầu mong cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, mang lại cuộc sống no đủ cho bà con.
Các hoạt động trong Hội Kiêng Gió
Hội Kiêng Gió không chỉ là một nghi lễ tâm linh mà còn là một ngày hội của tình đoàn kết. Các hoạt động chính diễn ra trong ngày này bao gồm:
- Lễ cúng tổ tiên: Mỗi gia đình đều làm mâm cỗ cúng, tùy theo điều kiện mà có thể có lợn, gà, xôi, bánh chưng gù…
- Bữa cơm đoàn kết: Sau khi cúng xong, bà con trong cùng dòng họ, cùng xóm sẽ quây quần bên nhau ăn bữa cơm thân mật, chia sẻ chuyện trò, hỏi thăm nhau.
- Các trò chơi dân gian: Trẻ em trong bản được tự do vui chơi, ca hát. Người lớn tham gia các trò chơi truyền thống như ném còn, đẩy gậy… tạo nên không khí tưng bừng, náo nhiệt.
- Trình diễn văn nghệ: Các cô gái, chàng trai Dao trong những bộ trang phục truyền thống đầy màu sắc cùng nhau hát những làn điệu dân ca, thổi kèn lá, tạo nên bản sắc văn hóa độc đáo của dân tộc.
Vẻ đẹp văn hóa cần được gìn giữ
Trong bối cảnh hiện đại, nhiều nét văn hóa truyền thống đang dần bị mai một. Tuy nhiên, ở Bình Liêu, Hội Kiêng Gió vẫn được bà con dân tộc Dao gìn giữ một cách vẹn nguyên, trở thành một sản phẩm du lịch văn hóa độc đáo, hấp dẫn du khách. Tham gia Hội Kiêng Gió, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp của con người và thiên nhiên Bình Liêu, mà còn được khám phá những giá trị văn hóa tinh thần sâu sắc của đồng bào Dao. Đây là một trải nghiệm du lịch nhân văn, giúp chúng ta thêm trân trọng những nét đẹp văn hóa truyền thống của các dân tộc Việt Nam.