Văn hóa dân tộc ở Gia Lai vô cùng đặc sắc và ấn tượng

Giới thiệu chung

Theo Nghị quyết số 38/2025/QH15 của Quốc hội, tỉnh Gia Lai mới được thành lập dựa trên việc sáp nhập toàn bộ tỉnh Gia Lai cũ và tỉnh Bình Định, trở thành một trong những tỉnh có diện tích lớn nhất khu vực Tây Nguyên. Với diện tích hơn 22.000 km² và dân số xấp xỉ 2,9 triệu người, Gia Lai ngày nay vừa mang vẻ đẹp cao nguyên trùng điệp, vừa hội tụ bản sắc biển cả từ vùng duyên hải cũ. Đây là một trung tâm du lịch – kinh tế mới đầy tiềm năng của miền Trung – Tây Nguyên.

Vị trí địa lý – Khí hậu

Gia Lai mới trải dài từ cao nguyên Pleiku đến các xã ven biển Phù Cát, Nhơn Lý, Phước Hòa. Phía Bắc giáp Kon Tum và Quảng Ngãi, phía Đông giáp Biển Đông, phía Tây giáp Campuchia qua cửa khẩu Lệ Thanh.

Địa hình chia làm hai vùng rõ rệt:

• Vùng cao nguyên trung tâm với đất đỏ bazan, thích hợp trồng cà phê, hồ tiêu.
• Vùng ven biển (Bình Định cũ) có nhiều đầm phá, bãi biển, và đồng bằng ven sông.

Khí hậu chia hai mùa rõ rệt: mùa khô (11–4) và mùa mưa (5–10), với nền nhiệt trung bình từ 20–27°C, thuận lợi cho du lịch quanh năm.

Lịch sử – Văn hóa – Tâm linh

Gia Lai là vùng đất đa sắc tộc, với hơn 30 dân tộc, trong đó đông nhất là người Kinh, Bahnar, Jarai và Chăm. Di sản văn hóa phong phú gồm:

• Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên (di sản UNESCO)
• Tháp Chăm cổ Dương Long, Bánh Ít, gắn liền với nền văn hóa Chămpa.
• Lễ hội cầu mưa, lễ bỏ mả, tín ngưỡng bản địa đặc trưng vùng cao nguyên.

Gia Lai cũng từng là căn cứ cách mạng quan trọng trong kháng chiến, với di tích Tây Sơn Tam Kiệt, đường Hồ Chí Minh nhánh Tây.

Nghỉ dưỡng

Với sự kết hợp giữa biển – núi, Gia Lai có hệ thống nghỉ dưỡng đa dạng:

• Khu sinh thái Biển Trung (Phước Mỹ, Gềnh Ráng): biển xanh, cát trắng, nhiều resort ven biển đẳng cấp.
• Suối khoáng nóng Hội Vân (xã Cát Tường): giàu khoáng chất, tốt cho sức khỏe.
• Homestay bản địa ở các xã như Ia Mơ Nông, Chư A Thai: trải nghiệm văn hóa bản địa.
• Biển Hồ, đồi chè Tân Sơn: địa điểm lý tưởng để nghỉ dưỡng ngắn ngày.

Núi lửa Chư Đăng Ya

Sinh thái

Gia Lai sở hữu hệ sinh thái đa tầng độc đáo:

• Núi lửa Chư Đăng Ya, Biển Hồ: danh thắng nổi tiếng miền cao nguyên.
• Khu bảo tồn Kon Ka Kinh, rừng nguyên sinh An Khê: nơi sinh sống của nhiều loài quý hiếm như voọc chà vá, mang Trường Sơn.
• Hệ sinh thái biển đầm Thị Nại, bán đảo Phương Mai: đa dạng san hô, thủy sản.

Tỉnh cũng đẩy mạnh du lịch xanh và cộng đồng tại các làng Bahnar, Chăm, qua hình thức trekking, khám phá, lưu trú bản địa.

Hồ T’Nưng xanh mướt và hùng vĩ

Ẩm thực

Ẩm thực Gia Lai mới là sự giao thoa độc đáo giữa cao nguyên và duyên hải:

• Món đặc trưng cao nguyên: phở khô, gà nướng cơm lam, bò nướng ống tre.
  Đặc sản duyên hải: bún tôm, bún chả cá, tré rơm, bánh hỏi lòng heo.
• Đồ ngọt nổi bật: kem bơ hạt điều, chè khoai lang, rượu cần.
• Ẩm thực cộng đồng: cơm lam, thịt nướng ống, muối kiến vàng.

Sự kết hợp đa dạng tạo nên một bản đồ ẩm thực hiếm có, giữ nguyên bản sắc nhưng cũng mở rộng trải nghiệm.

Ẩm thực phong phú của Gia Lai

Địa điểm vui chơi – Giải trí

Gia Lai có nhiều điểm đến hấp dẫn cho mọi loại hình du khách:

• Du lịch văn hóa: Nhà rông Bahnar (Ia Griêng), tháp Bánh Ít (Phước Hưng), chùa Long Khánh (xã Nhơn Phú).
• Du lịch sinh thái – mạo hiểm: trekking núi Chư Đăng Ya, dù lượn Phương Mai, đạp xe quanh Biển Hồ.
• Vui chơi – giải trí: quảng trường Đại Đoàn Kết, chợ đêm Pleiku, khu vui chơi trung tâm xã Phù Đổng.

Thời điểm du lịch lý tưởng

• Tháng 10 – 11: Mùa hoa dã quỳ phủ vàng Chư Đăng Ya, thời tiết khô ráo, mát mẻ.
• Tháng 3 – 4: Cà phê nở trắng đồi, khí hậu ôn hòa.
• Tháng 6 – 8: Biển Bình Định cũ sôi động với du lịch nghỉ mát.
• Tháng 1 – 2: Lễ hội cồng chiêng, lễ hội truyền thống dân tộc diễn ra khắp các xã vùng cao.

Kết luận

Gia Lai mới là vùng đất hội tụ biển – núi, hiện đại – truyền thống, mở ra tương lai phát triển mạnh mẽ về du lịch, văn hóa, nghỉ dưỡng và sinh thái. Việc sáp nhập Bình Định không chỉ gia tăng quy mô, mà còn làm đa dạng hóa bản sắc, tạo nên một Gia Lai hội tụ, kết nối và bền vững, hứa hẹn trở thành điểm đến hàng đầu khu vực miền Trung – Tây Nguyên trong thập kỷ tới.